Het Nederlandse onderwijs helpt kinderen hun talenten te ontwikkelen. Alle kinderen hebben talenten, maar een klein deel van de leerlingen heeft zo veel potentieel dat met de juiste stimulatie en oefening dit kind kan uitgroeien tot een waar toptalent. In het verleden ging de aandacht in het Nederlandse onderwijs vooral uit naar leerlingen met achterstanden. Dit blijkt ook uit onderzoeken zoals PISA en TIMMS. Nederland scoort bovengemiddeld in internationale vergelijkingen, maar de echte top doet het in Nederland minder goed dan in veel andere landen.
De laatste jaren krijgt excellentie steeds meer aandacht. Het is een thema dat in de kwaliteitsagenda’s van alle onderwijssectoren is opgenomen. Niet alleen moet iedereen een bepaald basisniveau halen, maar die kinderen die over grote talenten beschikken moeten de kans krijgen om werkelijk te kunnen excelleren. Het gaat hierbij in eerste instantie om excellentie op cognitief vlak, maar ook excellentie op artistiek of sportief vlak heeft beleidsmatig de aandacht.

Het doel is via experimenten te onderzoeken welke methoden bijdragen aan het opsporen en ontwikkelen van excellentie/toptalent. De inspanningen kunnen betrekking hebben op het (verrijkt) onderwijsaanbod, maar ook op zaken als loopbaanoriëntatie en begeleiding.

Criteria Excellentie

Vraagstelling/afhankelijke variabelen

Het onderzoek dient de effectiviteit te meten van methoden die:

• toptalent opsporen
• bijdragen aan het ontwikkelen van toptalent
• of de handelingsbekwaamheid van docenten vergroten.

Effectiviteit blijkt:

• bij opsporing van toptalent uit een hoger aantal correct gesignaleerde toptalenten of een lager aantal onterecht gesignaleerde toptalenten.
• Bij ontwikkeling van toptalent minimaal uit meer excellente prestaties van leerlingen op cognitief, artistiek of sportief vlak. Aanvullend mogen ook andere factoren worden onderzocht zoals een verhoging van het welbevinden van leerlingen.
• Bij handelingsbekwaamheid uit een (als de docenten in spé eenmaal voor de klas staan) groter aantal correct gesignaleerde toptalenten of betere prestaties van de excellente leerlingen.

Het gaat om excellentie op cognitief, artistiek of sportief vlak. Excellentie heeft betrekking op leerlingen die aantoonbaar ver boven gemiddeld talent hebben (ca. top 10%).

Voorstellen kunnen worden ingediend voor de sectoren primair onderwijs, voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en hoger onderwijs.

Aanvullende voorwaarden
Voor de sectoren gelden de volgende aanvullende voorwaarden:
- In het primair onderwijs kunnen voorstellen worden ingediend op het gebied van cognitieve excellentie.
- In het voortgezet onderwijs kunnen voorstellen worden ingediend op het gebied van cognitieve, artistieke en sportieve excellentie binnen het havo en vwo.
- In het middelbaar beroepsonderwijs kunnen voorstellen worden ingediend op het gebied van artistieke en sportieve excellentie.
- In het hoger onderwijs kunnen voorstellen vanuit de lerarenopleidingen (hbo/wo) worden ingediend die betrekking hebben op het meer handelingsbekwaam maken van docenten op het herkennen en ontwikkelen van de excellentie van leerlingen óf die betrekking hebben op pré-universiteitsprogramma’s (wo) voor excellente VWO-leerlingen.